Bốn giờ rưỡi sáng, hẻm 42 còn tối. Tiếng chìa khóa chạm ổ là âm thanh đầu tiên của ngày ở An Lạc, trước cả tiếng xe rác và tiếng loa phường. Bà Sáu Hồng bước vào, bật hai bóng đèn ở sảnh, mở van gas cho bếp sau, rồi ngồi xuống chiếc ghế gỗ cạnh quầy để ghi vào sổ: ngày, giờ, thời tiết, và tên người đến sớm nhất. Cuốn sổ ấy đã sang quyển thứ ba mươi mốt.
Bà đến với nhà văn hóa vì một chuyện rất nhỏ. Năm 2006, con gái bà học lớp bảy, cần chỗ học nhóm buổi tối. Hội trường bỏ trống, nhưng không ai giữ chìa khóa cố định; muốn mượn phải lên phường, ký giấy, chờ hai ngày. "Tôi nói với anh chủ tịch, đưa tôi giữ, tôi ở ngay đầu hẻm, ai cần thì qua gọi." Anh chủ tịch đồng ý, có lẽ vì nghĩ chuyện chỉ kéo dài một học kỳ.
Học kỳ ấy kéo dài hai mươi năm. Từ nhóm học của con gái bà, thành lớp xóa mù chữ cho mấy cô bán vé số; từ lớp xóa mù chữ, thành lớp tiếng Anh cho công nhân khu chế xuất; rồi bóng bàn, khiêu vũ, đờn ca. Mỗi nhóm mới đến đều gặp câu hỏi giống nhau của bà: "Ai chịu trách nhiệm tắt đèn?" Ai trả lời được thì có phòng.
Năm 2014, sau trận lụt tháng mười, bà dựng một bếp tạm sau hội trường để nấu cháo cho mấy nhà trong hẻm bị ngập. Ba tuần sau, nước rút, bếp vẫn đỏ lửa. Bà không đặt tên, nhưng mấy đứa nhỏ gọi là "Bếp Ấm", và cái tên ở lại. Hôm nay Bếp Ấm nấu 250 suất mỗi chủ nhật, có sổ thu chi riêng, có nhóm mười hai người thay phiên; bà chỉ còn đi chợ và nêm nồi canh cuối cùng.
Điều khiến An Lạc khác với những nhà văn hóa khác không phải cơ sở vật chất — mái vẫn dột, quạt vẫn kêu — mà là một cuốn sổ. Mọi khoản thu chi, từ hai mươi nghìn tiền nước đến bốn mươi triệu sửa mái, đều ghi bằng bút bi, mở tại quầy, ai cũng đọc được. Bà nói: "Tiền của bà con thì bà con phải thấy. Tôi mà giấu một dòng, hôm sau không ai đến nữa."
Cuối năm nay bà xin nghỉ. Không phải vì mệt, bà bảo, mà vì "phải để người khác giữ, không thì cái nhà này thành nhà của tôi mất." Ban điều hành đang tìm người thay; điều kiện duy nhất bà đưa ra là người ấy phải ở trong hẻm, đi bộ được đến cửa trong năm phút, và chịu tắt đèn cuối cùng.
Ban biên tập hỏi bà muốn được nhớ đến như thế nào. Bà cười, chỉ tay lên chùm chìa khóa treo trên đinh cạnh quầy: "Nhớ làm chi. Cứ giữ cái đó là được."