Chuyện một cái nhà
và người ở trong đó

Chị làm kế toán mười bốn năm ở một công ty vận tải trên đường Điện Biên Phủ, quận 3. Sáng đi làm lúc 7 giờ, chiều 6 giờ về đến nhà, cuối tuần ngủ. Năm 2015 chị đi Đà Lạt lần đầu tiên trong đời — ba mươi bốn tuổi, nghe thì lạ nhưng đúng là như vậy. Ở ba ngày, ngày thứ ba ngồi ở một quán cà phê nhìn ra đồi thông, chị khóc. Không biết vì sao. Có thể vì lạnh.

Về Sài Gòn chị bán chiếc xe máy và căn chung cư đang trả góp, cộng với tiền để dành mười bốn năm, mua được 1.200 mét vuông đất dốc ở Trại Mát, cách chợ Đà Lạt chín cây số. Đất dốc là vì rẻ. Trên đất có mười hai gốc thông ba lá, một cái chòi tôn và một con đường mòn xuống suối. Người bán dặn: "Đừng chặt thông, xã phạt nặng lắm." Chị nói chị không có ý định chặt.

Chị không biết gì về làm nhà. Chị biết cộng trừ, biết lập bảng, và biết là mình không muốn quay lại.

Năm đầu chị ở trong chòi tôn. Mùa mưa nước dột vào giường, mùa khô gió luồn qua khe. Chị học trồng rau, học nhóm bếp củi, học phân biệt thông ba lá với thông hai lá. Chị quen với chú Tư thợ mộc ở xóm dưới, người sau này dựng gần như toàn bộ khung nhà bằng gỗ thông thải của xưởng chế biến gần ga. Chú nói gỗ thông mềm, không bền như gỗ nhà giàu, nhưng "nó thở được". Chị thấy lý do đó đủ tốt.

Nhà xây ba năm, vì có tiền thì xây, hết tiền thì ngừng. Tầng trệt xong năm 2017, chị dọn từ chòi vào, có bếp và một phòng ngủ. Tầng hai xong cuối 2018. Tết 2019 chị cho hai người bạn cũ ở Sài Gòn lên ở thử, họ đưa tiền, chị không lấy, họ để lại dưới gối. Chị nghĩ: nếu người ta muốn trả tiền để ở đây, thì có thể đây là một cách sống được.

Vì sao chỉ sáu phòng

Nhiều người hỏi sao không xây thêm. Đất còn rộng, khách thì luôn hỏi. Câu trả lời của chị đơn giản: sáu phòng là số người chị nhớ được tên vào buổi sáng. Mười hai khách, một bàn ăn dài, chị nấu được, nói chuyện được, biết ai thích cà phê đậm ai không ăn hành. Nhiều hơn nữa thì chị phải thuê người, và khi có người làm thì nhà thành khách sạn. Chị không muốn có khách sạn. Chị muốn có thêm người ăn cơm cùng.

Cũng vì thế mà nhà không có lễ tân, không có bảng nội quy dán tường, không có "quầy". Bạn đến thì chị ra mở cổng — hoặc Mây và Muối ra trước, chúng nó sủa hai tiếng rồi vẫy đuôi. Chìa khóa phòng treo trên móc gỗ ở bếp, mỗi móc khắc tên phòng. Bữa sáng không có giờ chốt, chị dọn khi người cuối cùng ăn xong.

Lửa trại, và tại sao thứ Bảy

Đống lửa đầu tiên là vì lạnh, tháng 12 năm 2019, một cặp khách người Hà Lan ngồi co ro ngoài hiên nên chị gom củi đốt. Họ bảo đây là buổi tối đẹp nhất chuyến đi. Từ đó chị đốt mỗi thứ Bảy, vì thứ Bảy nhà thường đủ sáu phòng, và người lạ ngồi quanh lửa thì nói chuyện dễ hơn ngồi quanh bàn. Chị nướng khoai, có người mang bia, có người mang đàn. Cây đàn ghi-ta ở góc bếp là của một bạn để lại năm 2021, dặn "ai chơi được thì chơi", đến giờ dây chưa đứt.

Còn săn mây thì chị đi từ trước khi mở homestay, đi một mình, 4 giờ rưỡi sáng chạy xe máy lên Đa Phú. Sau này khách xin đi theo, chị mua xe 16 chỗ cũ. Chị luôn nói trước là mây không hứa gì. Mười buổi thì chừng sáu buổi có mây. Bốn buổi còn lại có bình minh, có gió, và có cà phê nóng trong bình giữ nhiệt. Chị thấy như vậy cũng không tệ.

Nếu bạn đọc đến đây, chắc bạn hợp với nhà này. Lên đi, chị để trà sẵn.

Đặt phòng